AI-gegenereerde afbeeldingen gebruiken? Dit zijn de transparantieregels uit de AI Act
AI-gegenereerde content is niet meer weg te denken uit marketing en communicatie. Met tools als Midjourney, ChatGPT en Adobe Firefly maken organisaties in korte tijd beelden die nauwelijks van echt te onderscheiden zijn. Maar wanneer moet een organisatie melden dat content met AI is gegenereerd of gemanipuleerd?
Sinds 2 augustus 2026 gelden hiervoor de transparantieverplichtingen uit artikel 50 van de AI Act, zowel voor aanbieders van AI-systemen als voor organisaties die AI-content gebruiken.
Verplichtingen voor aanbieders van AI-systemen
Aanbieders van AI-systemen die synthetische audio, beelden, video of tekst genereren, moeten de output machineleesbaar markeren als kunstmatig gegenereerd of gemanipuleerd (artikel 50 lid 2 AI Act). Die verplichting ligt bij de aanbieder (zoals Midjourney of Google), niet bij de organisatie die de tool alleen gebruikt.
De AI Act schrijft geen specifieke techniek voor, maar de oplossing moet voor zover haalbaar doeltreffend, interoperabel, robuust en betrouwbaar zijn. Markering is niet nodig bij een louter ondersteunende standaardbewerking of als de input niet substantieel wordt gewijzigd.
Verplichtingen bij het gebruik van deepfakes
Voor organisaties die AI gebruiken, is vooral artikel 50 lid 4 van belang. Wie met AI beeld-, audio- of videocontent genereert of bewerkt die een deepfake vormt, moet bekendmaken dat de content kunstmatig is gegenereerd of gemanipuleerd.
De definitie van een deepfake volgt uit artikel 3, punt 60, van de AI Act:
“deepfake”: door AI gegenereerd of gemanipuleerd beeld-, audio- of videomateriaal dat een gelijkenis vertoont met bestaande personen, voorwerpen, plaatsen, entiteiten of gebeurtenissen, en door een persoon ten onrechte voor authentiek of waarheidsgetrouw zou worden aangezien;
Niet elke AI-afbeelding is dus een deepfake. Bij realistisch beeldmateriaal is het zaak eerst te beoordelen of het onder deze definitie valt.
Hoe moet AI-content worden gelabeld?
De informatie moet uiterlijk bij de eerste interactie of blootstelling op een duidelijke, onderscheidbare en toegankelijke manier worden verstrekt. De Europese Commissie heeft in haar praktijkcode voorbeeldiconen ontwikkeld, waar ook de Autoriteit Persoonsgegevens op wijst. Het gebruik daarvan, of van een vaste tekst als ‘AI-generated’, is (nog) niet verplicht.
Organisaties kunnen de code geheel of gedeeltelijk ondertekenen om kenbaar te maken dat zij aan artikel 50 lid 2 en 4 willen voldoen.
Hoe zit het met bestaande AI-afbeeldingen?
Voor AI-beeldmateriaal van vóór 2 augustus 2026 geldt geen algemene overgangsperiode voor gebruiksverantwoordelijken. De overgangsperiode die wel wordt genoemd, ziet alleen op de machineleesbare markering door aanbieders. Ook bestaand materiaal verdient dus een inventarisatie.
Uitzonderingen en bijzondere regels
Bij content in een kennelijk artistiek, creatief, satirisch of fictief werk volstaat het om op passende wijze te melden dat er AI-content in zit, zonder de weergave of het genot van het werk te belemmeren.
AI-tekst die wordt gepubliceerd om het publiek te informeren over zaken van algemeen belang, moet ook als zodanig worden gemeld, tenzij de tekst redactioneel is gecontroleerd en iemand de redactionele verantwoordelijkheid voor de publicatie draagt.
Daarnaast gelden de verplichtingen niet bij wettelijk toegestaan gebruik voor het voorkomen, opsporen, onderzoeken of vervolgen van strafbare feiten.
Wat zijn de mogelijke boetes?
Overtreding van artikel 50 kan worden beboet met maximaal 15 miljoen euro of, voor ondernemingen, 3% van de wereldwijde jaaromzet als dat bedrag hoger is (artikel 99 AI Act).
Nu al aan de slag
Organisaties doen er goed aan in kaart te brengen welke content met welke AI-tools wordt gemaakt en per toepassing te beoordelen of een transparantieverplichting geldt. Het is verstandig daarbij vast te leggen welke content met AI is gemaakt, met welke tool en waar en wanneer die is gepubliceerd. Zo is achteraf na te gaan hoe met AI-content is omgegaan.
Advies over AI en privacy nodig?
Heeft u vragen over het gebruik van AI binnen uw organisatie? Neem dan gerust contact met ons op.
Bel PrivacyTeam via 033-200 30 83 of mail naar post@privacyteam.nl.