Verzamelwet gegevensbescherming 2026: wat verandert er voor de privacypraktijk?
De Uitvoeringswet AVG (UAVG) geldt sinds 25 mei 2018. Ruim acht jaar praktijkervaring laat zien dat onderdelen van het Nederlandse gegevensbeschermingsrecht verduidelijking of aanpassing nodig hebben. De Verzamelwet gegevensbescherming voorziet daarin. Zij vervangt de UAVG niet, maar wijzigt en actualiseert onderdelen ervan. Ook andere wetten worden aangepast, zoals de Faillissementswet, de Vreemdelingenwet 2000, de Wegenverkeerswet 1994, de Wet op de rechtsbijstand en de Wet op het financieel toezicht.
De wet is op 10 juni 2026 vastgesteld, op 26 juni 2026 in het Staatsblad gepubliceerd en grotendeels op 1 september 2026 in werking getreden. Hieronder zetten wij de belangrijkste wijzigingen op een rij.
Minderjarigen en vertegenwoordiging
De Verzamelwet past de regels aan voor toestemming en de uitoefening van privacyrechten door minderjarigen. Als toestemming de grondslag is en artikel 8 AVG niet van toepassing is, is voor betrokkenen jonger dan zestien jaar toestemming van hun wettelijke vertegenwoordiger nodig. Vanaf twaalf jaar mag een minderjarige die toestemming wel zelfstandig intrekken.
Ook wordt onderscheid gemaakt naar leeftijd bij het uitoefenen van de rechten uit de AVG. Voor kinderen jonger dan twaalf jaar worden deze rechten uitgeoefend door de wettelijke vertegenwoordiger. Vanaf twaalf tot zestien jaar kunnen zowel de minderjarige als de wettelijke vertegenwoordiger deze rechten uitoefenen.
Daarnaast worden de regels voor personen die onder curatele staan of voor wie bewind of mentorschap is ingesteld verder uitgewerkt. Vanaf zestien jaar kan een minderjarige bovendien zelfstandig in rechte optreden wanneer het gaat om een schending van zijn of haar rechten uit de AVG.
Sancties van de AP worden openbaar
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) maakt een besluit tot het opleggen van een bestuurlijke sanctie in beginsel openbaar, met inachtneming van de uitzonderingen uit de Wet open overheid. Dat gebeurt niet eerder dan tien werkdagen na bekendmaking aan de overtreder. Bij een verzoek om een voorlopige voorziening wordt de openbaarmaking opgeschort tot de uitspraak van de voorzieningenrechter of de intrekking van het verzoek.
Verder raadpleegt de AP, voor zover passend, belanghebbenden voordat zij bepaalde beleidsregels vaststelt, en gaat zij in de onderbouwing in op de uitkomsten van die consultatie.
Overdracht van medische dossiers
De Verzamelwet geeft een uitdrukkelijke wettelijke basis voor het overdragen van medische dossiers (artikelen 30a en 30b UAVG). De regeling is bedoeld voor situaties waarin de hulpverlener zelf niet langer voor de dossiers kan zorgen, bijvoorbeeld bij pensionering, overlijden of faillissement. De hulpverlener mag de dossiers dan overdragen aan een andere hulpverlener, zorginstelling of voorziening voor gezondheidszorg of maatschappelijke dienstverlening die het bewaren en beheren overneemt. Voorwaarde is dat de overdracht plaatsvindt met het oog op de wettelijke bewaarplicht van artikel 7:454 lid 3 BW. Is de hulpverlener overleden of failliet, dan kan ook een erfgenaam, executeur of curator de dossiers op deze manier overdragen.
Voor de overdracht is geen toestemming van de patiënt nodig, in afwijking van artikel 7:457 BW, en de overdracht is kosteloos. Wel moet de patiënt over de overdracht worden geïnformeerd en op zijn of haar rechten worden gewezen. Is dat onmogelijk of onevenredig bewerkelijk, of verzet het beroepsgeheim zich ertegen, dan moet tijdig in algemene bewoordingen brede bekendheid aan de overdracht worden gegeven.
Wijzigingen voor specifieke sectoren
Accountants. Het verbod op het verwerken van bijzondere persoonsgegevens geldt niet als de verwerking noodzakelijk is voor een wettelijk voorgeschreven accountantsopdracht. Gegevens waarop het medisch beroepsgeheim rust of heeft gerust, moeten vóór aanvang en gedurende de verwerking gepseudonimiseerd zijn.
Verkeersboetes. Op grond van de gewijzigde Wegenverkeerswet 1994 en Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften kan de eigenaar of houder van een motorrijtuig onder voorwaarden persoonsgegevens van de bestuurder verwerken, ook van strafrechtelijke aard. Dat moet noodzakelijk zijn voor de uitvoering van die regeling en het verhalen van de sanctie op de bestuurder.
Rechtsbijstand. Het bestuur mag op grond van de Wet op de rechtsbijstand bijzondere en strafrechtelijke persoonsgegevens en bepaalde identificatienummers verwerken voor zijn wettelijke taken en bevoegdheden. Onder zijn verantwoordelijkheid kunnen onder meer rechtsbijstandverleners en mediators deze gegevens onder voorwaarden ook verwerken. Bij gegevensuitwisseling wordt het burgerservicenummer gebruikt, en bij het ontbreken daarvan onder voorwaarden het vreemdelingennummer.
Banken en betaalinstellingen. Zij moeten betalingstransacties van cliënten monitoren en analyseren. Wijkt een transactie af van het individuele transactiepatroon bij het betreffende financiële product, dan mag deze onder voorwaarden geautomatiseerd worden geblokkeerd of opgeschort. Daarna volgt onverwijld onderzoek door een medewerker en krijgt de cliënt de gelegenheid zijn of haar standpunt kenbaar te maken.
Wat betekent dit voor uw organisatie?
Welke wijzigingen relevant zijn, hangt af van uw organisatie en de persoonsgegevens die u verwerkt. Organisaties die gegevens van minderjarigen verwerken, krijgen te maken met de nieuwe regels over vertegenwoordiging. Voor zorgaanbieders zijn vooral de bepalingen over medische dossiers van belang, terwijl accountants, financiële instellingen, curatoren en bewindvoerders met andere onderdelen te maken krijgen.
Hulp nodig bij het bepalen wat de Verzamelwet voor uw organisatie betekent?
PrivacyTeam brengt de relevante wijzigingen voor u in kaart en vertaalt deze naar werkbare processen, beleid en privacydocumentatie.
Bel PrivacyTeam via 033-200 30 83 of mail naar post@privacyteam.nl.