AP roept kabinet op: privacy moet beter worden geborgd bij schuldenaanpak

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft het kabinet opgeroepen om de aanpak van vroegsignalering van schulden aan te scherpen. Hoewel het voorkomen van problematische schulden maatschappelijk noodzakelijk is, ziet de toezichthouder dat de huidige praktijk steeds vaker schuurt met de privacyregels.

Vroegsignalering houdt in dat partijen zoals woningcorporaties, energie- en drinkwaterbedrijven en zorgverzekeraars gemeenten mogen informeren over betalingsachterstanden, zodat hulp kan worden aangeboden. Volgens de AP wordt dit instrument echter steeds breder ingezet, waarbij zelfs geringe of betwiste betalingsachterstanden als signaal worden gebruikt.

Privacy onder druk door verruiming signalen

De AP constateert dat deze ontwikkeling leidt tot een spanningsveld met de AVG. Met name de beginselen van doelbinding en dataminimalisatie komen in het geding wanneer lichte betalingsachterstanden al aanleiding zijn voor gegevensdeling. Ook rijzen vragen over de rechtmatigheid van de verwerking, zeker wanneer initiatieven buiten het kader van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) plaatsvinden.

Gebrek aan transparantie richting betrokkenen

Een ander belangrijk knelpunt is dat betrokkenen vaak onvoldoende worden geïnformeerd. In de praktijk worden mensen soms geconfronteerd met onaangekondigde huisbezoeken van gemeenten. Dit raakt aan de transparantieverplichtingen en mogelijk het recht van bezwaar. Zonder adequate informatievoorziening kunnen betrokkenen hun rechten feitelijk niet uitoefenen.

AP: benut de privacyregels

De AP benadrukt dat de AVG ruimte biedt voor gegevensdeling ten behoeve van schuldhulpverlening, mits aan de voorwaarden wordt voldaan. Die ruimte vereist wel een duidelijke wettelijke basis en een zorgvuldige belangenafweging. Dit sluit aan bij de systematiek van art. 6 AVG, waarin een grondslag en proportionaliteit centraal staan.

De AP doet het kabinet vijf aanbevelingen:

1. Vrijwilligheid en noodzaak centraal stellen: voorkom dat hulp wordt opgedrongen en onderbouw uitbreiding van signalerende partijen.
2. Beperk de reikwijdte van signalen: voorkom dat kleine achterstanden als problematisch worden aangemerkt.
3. Verbeter informatievoorziening: informeer betrokkenen vooraf over gegevensdeling.
4. Zorg voor transparantie in beleid en pilots: maak samenhang en doelen inzichtelijk.
5. Waarborg een wettelijke grondslag: nieuwe initiatieven moeten expliciet juridisch verankerd zijn.

Conclusie

De oproep van de AP benadrukt dat effectieve schuldhulpverlening en gegevensbescherming hand in hand moeten gaan. Zonder duidelijke kaders en transparantie dreigt verlies van vertrouwen bij burgers, wat de effectiviteit van vroegsignalering juist ondermijnt.

Naar het overzicht